Piwejang "Tut Wuri Handayani" — Jalan Guru Sejati

 Filosofi Ki Hadjar Dewantara dina konsep "Tut Wuri Handayani" téh lain saukur slogan pendidikan, tapi minangka piwejang jati diri guru jeung pamimpin sejati. Ieu abdi paparkeun maknana dina bentuk tafsir naskah kontemplatif spiritual Sunda:

---

Piwejang "Tut Wuri Handayani" — Jalan Guru Sejati

Ing ngarso sung tulodho – Di hareup méré conto.
Ing madya mangun karso – Di tengah ngagerakkeun sumanget.
Tut wuri handayani – Di tukang méré dorongan jeung daya rasa.

1. Guru sanes ukur nu ngajarkeun, tapi nu ngagugah.
Saperti Ki Hadjar Dewantara, guru nu sejati kudu jadi hiji cerminan, lain ku omongan hungkul, tapi ku laku lampahna. Anjeunna "sung tulodho", hartina kahadean jeung kabeneran kudu jadi cahaya nu katempo di payuneun.

2. Di tengah masyarakat, pamimpin kudu jadi nu ngawangun rasa.
"Mangun karso" lain hartina nyuruhan, tapi ngabagéakeun kahayang jeung cipta batur, ngajadikeun unggal jalma boga rasa percaya diri, boga karsa pikeun maju, kalayan teu ngarasa didikte.

3. Anu pang lemesna, tapi pang jero: "Tut wuri handayani".
Dina ieu tahap, hiji pamimpin atawa guru teu kudu nembongkeun dirina terus-terusan. Anjeunna ngadorong ti tukang, méré energi batin, dukungan, jeung panghuluan halus. Ieu téh gaya pamimpin spiritual, nu bisa karasa tapi henteu mencolok.

---

Filosofi "Tut Wuri Handayani" téh ngajarkeun yén kasadaran batin jeung kabebasan jiwa téh penting pisan dina ngadidik. Ieu luyu pisan jeung ruh ajaran "Sang Jalan Tunggal" – ngajadikeun jalma sadar ku rasa, lain ku paksaan.

---

Kidung Guru Rasa: Tut Wuri Handayani

(1)
Sang guru nu cicing leuleus,
Tapi geterna ngagedur rasa,
Teu mintonkeun kamawasaan,
Tapi nuntun kana kahadean.
Di hareup teu nyuruhan,
Di tengah teu ngadesek,
Di tukang nyorong jero rasa.

(2)
Tut wuri handayani,
Hartina jadi seuneu nu haneut,
Tapi teu ngaduruk,
Jadi angin nu ngadorong,
Tapi teu ngagelebug.
Hiji rasa anu nyunda,
Ngagugah tina jero batin.

(3)
Ing ngarso sung tulodho,
Hiji conto nu henteu kasombongkeun,
Nu nyugemakeun sabab ikhlas,
Sagalana lantaran rasa,
Rasa nu mulya, rasa nu jembar,
Ti guru, ti kolot,
Ti nu walagri ku jalan rasa.

(4)
Mangun karso dina tengah,
Ngawanohkeun cipta jeung karsa,
Teu maksa, teu ngaduruk,
Tapi nyuburkan sumanget,
Sangkan jalma leuleus rasa,
Ngawangun dirina sorangan,
Dina cahya jalan batin.